Gek op gevaar en risicovol gedrag. Het puberbrein

Het puberbrein / de adolescentie periode

Hij gamet op de bank, is s morgens niet vooruit te branden, z’n kamer lijkt alsof er een bom ontploft is en altijd maar die smartphone. Wat vrienden vinden is vele malen belangrijker dan goed bedoelde adviezen van ouders.

Als je kind in de pubertijd komt, kan er veel veranderen in het gedrag en de relatie die je met je kind hebt.

Als publieksvoorlichter van de Hersenstichting, geef ik deze week voorlichting over het puberbrein. Daarnaast ben ik ook ervaringsdeskundige, (met 3 zonen in de leeftijd van17, 20 en 23 jaar). Wat gebeurt er in het brein in de pubertijd? Het leek me een mooie aanleiding om hier een blog over te schrijven.

Boeiende fase

De periode waarin een kind opgroeit tot volwassene loopt grofweg van 10 tot 22 jaar en wordt ook wel de adolescentie genoemd. We hebben het in de volksmond meestal over de pubertijd. In deze periode maakt de ontwikkeling van de hersenen een cruciale fase door. In feite vindt in het brein bij pubers een verbouwing plaats. Dat kost de nodige uitdaging zowel voor hem/haar zelf als voor de omgeving.

Onder invloed van hormonen zijn er lichamelijke en uiterlijke veranderingen. Daarnaast zorgen veranderingen in hormonen dat emoties vaker en heftiger opspelen en niet altijd in balans zijn. Deels onder invloed van hormonen maken ook de hersenen een groeispurt door.

puberbrein 2

Wat gebeurt er in de hersenen?

Er is de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van puberhersenen. Daaruit blijkt dat de communicatie tussen de verschillende hersengebieden in de pubertijd niet in balans is. Emotionele hersengebieden ontwikkelen zich eerder en in een ander tempo dan rationele hersengebieden. Het deel in de hersenen dat de emoties reguleert, is al op 12 jarige leeftijd volledig ontwikkeld. Dat maakt dat pubers soms enorm heftig kunnen reageren of wisselend in stemming kunnen zijn.
Het deel in de hersenen dat wordt gebruikt om te redeneren en emoties te beheersen is pas veel later ontwikkeld. Pubers handelen daardoor vaak impulsief en zijn niet bezig met de effecten wat ze doen op lange termijn.

Planningsproblemen

Pubers hebben vaak moeite met plannen. Plannen is complex omdat het een beroep doet op verschillende (cognitieve) functies, zoals aandacht, prioriteiten kunnen stellen en afleidingen kunnen weerstaan. De frontale cortex die hier vooral bij betrokken is, loopt achter in ontwikkeling.

Even uit balans

Het puberbrein is een achtbaan van emotionele en sociale veranderingen.
De stemming van een puber kan erg snel omslaan. Ze experimenteren met gedrag en zoeken het zelf wel uit.

“Ze zijn s avonds niet naar bed te krijgen en s ochtends niet vooruit te branden”, wordt er regelmatig over pubers gezegd.
Het slaappatroon verandert inderdaad als gevolg van de ontwikkeling van de hersenen. Het slaaphormoon melatonine, wordt steeds later afgegeven waardoor pubers laat in slaap vallen. Voldoende nachtrust is een aandachtspunt bij pubers.

Uitdaging

De volwassen wereld vraagt veel van jonge mensen. De pubertijd is een uitdagende, boeiende fase vol als voorbereiding op volwassenheid waar ze leren om zelfstandiger te zijn, los te komen van ouders en verantwoordelijkheid te nemen. Deze ontdekkingsfase is nodig om een eigen identiteit te vinden.

Externe factoren, zoals vrienden, groepsdruk, sociale media zijn steeds belangrijker.
Pubers zijn heel gevoelig voor het oordeel van groepsgenoten maar ook voor
beloning. Game spelletjes kunnen bijvoorbeeld favoriet zijn; je krijgt meteen een beloning als je iets bereikt.

Pubers zijn ook creatiever, vindingrijker en idealistischer dan volwassenen. Betrek ze bij ideeën. Ze zijn gevoeliger voor beloning dan voor straf.

Blijf als ouder in gesprek; soms moet je incasseren, toon begrip.
Geef als ouders wel duidelijke kaders aan waarbinnen onderhandeld kan worden.
Uiteindelijk blijkt de invloed van ouders toch belangrijker dan we soms denken.

Meer weten?

Publieksvoorlichters van De Hersenstichting geven lezingen over ondermeer het puberbrein. www.hersenstichting.nl

  • Puberhersenen in ontwikkeling; uitgave Hersenstichting
  • Het sociale brein van de puber en Het puberende brein; Eveline Crone
  • Pubers van nu en de site www.pubervannu.nl
  • Verboden voor ouders; Gijs Jansen

Marja Steegenga,
Publieksvoorlichter Hersenstichting, coach & trainer; Mijander.nl
In De Garage voor persoonlijk onderhoud

ErgoFysio

Fysiotherapie
Dry Needling
Arbeidsdeskundig advies

Wilfred Faber

Mijander

Persoonlijke ontwikkeling
Loopbaan ontwikkeling
Trainingen

Marja Steegenga